بخش دوم :قوانین و آیین نامه های مربوطه
برخی از مواد قانون مطبوعات که متقاضیان
اخذ امتیاز نشریه پیش از ارایه تقاضا باید
نسبت به آنها آگاهی یابند ، در زیر مورد
اشاره قرار گرفته است . بدیهی است
متقاضیان باید با اشراف کامل نسبت به مفاد
قوانین ذی ربط ، درخواست خود را در چهار
چوب ضوابط مربوطه مطرح نمایند .
ماده 1-
مطبوعات در این قانون عبارتند از نشریاتی
که به طور منظم با نام ثابت و تاریخ و
شماره ردیف در زمینه های گوناگون خبری ،
انتقادی ، اجتماعی ، سیاسی ، اقتصادی ،
کشاورزی ، فرهنگی ، دینی ، علمی ، فنی ،
نظامی ، هنری ، ورزشی و نظایر این ها
منتشر می شوند .
تبصره 1- انتشار
فوق العاده اختصاص به نشریه ای دارد که
به طور مرتب انتشار می یابد .
تبصره 2- نشریه ای که بدون اخذ پروانه از
هیات نظارت بر مطبوعات منتشر گردد از شمول
قانون مطبوعات خارج بوده و تابع قوانین
عمومی است .
تبصره 3- کلیه نشریات الکترونیکی مشمول
مواد این قانون است .
ماده 8-
انتشار نشریه توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی
با سرمایه ایرانی و اخذ پروانه از وزارت
فرهنگ و ارشاد اسلامی آزاد است .استفاده
نشریات از کمک خارجی مستقیم یا غیر مستقیم
ممنوع و جرم محسوب می شود .
تبصره 1- مطبوعاتی که از طرف سازمانهای
آزادیبخش اسلامی کشورهای دیگر منتشر می
شود میتواند با سرمایه و مسوولیت اشخاص
غیر ایرانی در چارچوب قواتین مربوط به
خارجیان مقیم ایران و موافقت وزارتین
ارشاد و امور خارجه منتشر شوند.
تبصره 2-کمکهای اشخاص حقیقی یا حقوقی
خارجی غیر دولتی که با نظارت وزارت فرهنگ
و ارشاد اسلامی و وزارت امور خارجه دریافت
گردد مشمول این ماده نخواهد بود .
تبصره 3- واگذاری امتیاز انتشار به غیر
اعم از قطعی ،شر طی ، اجاره و امثال آن
ممنوع است و جرم محسوب می شود . مگر در
صورت درخواست کتبی صاحب امتیاز و تصویب
هیات نظارت .
ماده 9: الف
) شخص حقیقی متقاضی امتیاز باید دارای
شرایط زیر باشد :
|
1-
تابعیت ایران |
|
2-
دارا بودن حداقل 25 سال سن
|
|
3-
عدم حجر و ورشکستگی به تقلب و
تقصیر |
|
4-
عدم اشتهار به فساد اخلاقی و
سابقه محکومیت کیفری بر اساس
موازین اسلامی که موجب محرومیت از
حقوق اجتماعی باشد . |
|
5-
داشتن صلاحیت علمی در حد لیسانس و
یا پایان سطح در علوم حوزه ای ،
به تشخیص هیات نظارت موضوع ماده
10 این قانون |
|
6-
پایبندی و التزام عملی به قانون
اساسی |
ب)
اشخاص حقوقی متقاضی امتیاز باید دارای
شرایط ذیل باشند :
1- مراحل قانونی ثبت شخصیت حقوقی طی شده
باشد ودر اساسنامه و یا قانون تشکیل خود
مجاز به انتشار نشریه باشد .
2-زمینه فعالیت نشریه مرتبط با زمینه
فعالیت شخص حقوقی بوده و محدوده جغرافیایی
انتشار آن همان محدوده جغرافیایی شخصیت
حقوقی باشد .
تبصره 1: متقاضی امتیاز نشریه موظف است
خود یا شخص دیگری را به عنوان مدیر مسئول
واجد شرایط مندرج در این ماده معرفی نماید
.
تبصره 2: برای نشریات داخلی یک سازمان ،
موسسه و شرکت دولتی یا خصوصی که فقط برای
استفاده کارکنان منتشر و رایگان در اختیار
آنان قرار می گیرد ، تنها اجازه وزارت
ارشاد اسلامی با رعایت ماده 2 این قانون
کافی است .
تبصره 3: با یک پروانه نمی توان بیش ازیک
نشریه منتشر کرد .
تبصره 4: صاحب امتیاز در قبال خط مشی کلی
نشریه مسئول است و مسئولیت یکایک مطالبی
که در نشریه به چاپ می رسد و دیگر امور
مربوط با نشریه به عهده مدیر مسئول خواهد
بود.
تبصره 5: نخست وزیران ، وزیران ،
استانداران ، امرای ارتش و شهربانی ،
ژاندارمری ، روسای سازمانهای دولتی ،
مدیران عامل و روسای هیات مدیره شرکت ها
و بانکهای دولتی و کلیه شرکتها و موسساتی
که شمول حکم در مورد آن مستلزم ذکر نام
است ، نمایندگان مجلسین ، سفرا،
فرمانداران ، شهرداران ، روسای انجمنهای
شهر و شهرستان تهران و مراکز استانها ،
اعضای ساواک ، روسای دفاتر رستاخیز در
تهران و مراکز استانها و شهرستانها و
وابستگان به رژیم سابق که در فاصله زمانی
15 خرداد 1342 تا 22 بهمن 1357 در مشاغل
مذکور بوده و همچنین کسانی که در این مدت
از طریق مطبوعات ، رادیو و تلوزیون با
سخنرانی در اجتماعات خدمتگزار تبلیغاتی
رژیم گذشته بوده اند ، از انتشار نشریه و
هر گونه فعالیت مطبوعاتی محرومند .
تبصره 6 : هیئت نظارت موظف است جهت بررسی
صلاحیت متقاضی و مدیر مسئول از مراجع
ذیصلاح (وزارت اطلاعات و دادگستری و نیروی
انتظامی جمهوری اسلامی ایران ) استعلام
نماید . مراجع مذکور موظفند حداکثر تا دو
ماه نظر خود را همراه مستندات و مدارک
معتبر به هیئت نظارت اعلام نمایند .در
صورت عدم پاسخ ازسوی مراجع مذکور و فقدان
دلیل دیگر صلاحیت آنان تایید شده تلقی می
گردد .
تبصره 7 : مسئولیت مقالات و مطالبی که در
نشریه منتشر می شود به عهده مدیر مسئول
است ولی این مسئولیت نافی مسئولیت نویسنده
و سایر اشخاصی که در ارتکاب جرم دخالت
داشته باشند نخواهد بود .
تبصره 8 : اعضا و هواداران گروههای ضد
انقلاب و یا گروههای غیر قانونی و محکومین
دادگاه های انقلاب اسلامی که به جرم اعمال
ضد انقلابی و یا علیه امنیت داخلی و
خارجی محکومیت یافته اند و همچنین کسانی
که علیه نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت
و یا تبلیغ می کنند ، حق هیچ گونه فعالیت
مطبوعاتی و قبول سمت در نشریات را ندارند
.
ماده 10 :
اعضای هیئت نظارت بر مطبوعات که از افراد
مسلمان و صاحب صلاحیت علمی و اخلاقی لازم
و مومن به انقلاب اسلامی می باشند ،
عبارتند از :
|
الف) یکی از قضات به انتخاب رییس
قوه قضاییه |
|
ب) وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی یا
نماینده تام الاختیار وی |
|
ج) یکی از نمایندگان مجلس شورای
اسلامی به انتخاب مجلس |
|
د) یکی از اساتید دانشگاه به
انتخاب وزیر فرهنگ و آموزش عالی |
|
ه) یکی از مدیران مسئول مطبوعات
به انتخاب آنان |
|
و) یکی از اساتید حوزه علمیه به
انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم |
|
ز) یکی از اعضای شورای عالی
انقلاب فرهنگی به انتخاب آن شورا
|
تبصره
1: این هیئت ظرف دو ماه پس از تصویب این
قانون در دوره اول و در دوره های بعد ،
ظرف یک ماه قبل از اتمام مدت مقرر برای
مدت دو سال به دعوت وزیر ارشاد اسلامی
تشکیل می شود .
تبصره 2: تصمیمات هیئت نظارت قطعی است .
این امر مانع شکایت و اقامه دعوای افراد
ذی نفع در محاکم نخواهد بود .
تبصره 3 :دبیرخانه هیئت نظارت با امکانات
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل می شود
و زیر نظر آن هیئت انجام وظیفه می نماید .
تبصره 4: وزارت ارشاد اسلامی مسئول دعوت و
برگزاری جلسه انتخابات موضوع بند ( ه )
این ماده است و مرجع تشخیص صلاحیت
نامزدهای انتخابات مزبور بر اساس شرایط
مندرج در صدر این ماده ، هیئت سه نفری
مرکب از افراد بند های الف و ب و ج می
باشند .
تبصره 5: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
ریاست هیئت نظارت بر مطبوعات را به عهده
خواهد داشت و پاسخگوی عملکرد هیئت مذکور
در مجلس و دیگر مراجع ذیصلاح خواهد بود .
ماده 11:
رسیدگی به درخواست صدور پروانه و تشخیص
صلاحیت متقاضی و مدیر مسئول به عهده هیات
نظارت بر مطبوعات است .
تبصره : در صورتی که صاحب پروانه یکی از
شرایط مقرر در ماده 9 این قانون را فاقد
شود ، به تشخیص هیات نظارت مقرر در ماده
10 و با رعایت تبصره های آن پروانه نشریه
لغو می شود .
ماده 13:
هیات نظارت مکلف است ظرف مدت سه ماه از
تاریخ دریافت تقاضا جهت امتیاز یک نشریه ،
درباره صلاحیت متقاضی و مدیر مسئول با
رعایت شرایط مقرر در این قانون رسیدگی های
لازم را انجام داده و مراتب رد یا قبول
تقاضا را با ذکر دلایل و شواهد ، جهت اجرا
به وزیر ارشاد گزارش نماید و وزارت ارشاد
اسلامی موظف است حداکثر ظرف دو ماه از
تاریخ موافقت هیئت نظارت برای متقاضی ،
پروانه انتشار صادر کند .
ماده 14 :
در صورتی که مدیر مسئول شرایط مندرج در
ماده 9 را فاد گردد ، یا فوت شود و یا
استعفا دهد ، صاحب امتیاز موظف است حداکثر
ظرف سه ماه که واجد شرایط باشد به وزارت
ارشاد اسلامی معرفی کند ،در غیر اینصورت
از انتشار نشریه او جلوگیری می شود ، تا
زمانی که صلاحیت مدیر به تایید نرسیده
است ، مسئولیت های مدیر به عهده صاحب
امتیاز است .
ماده 15 :
اعلام نظر هیئت نظارت مبنی بر تایید یا
عدم تایید مدیر مسئول جدید ، حداکثر سه
ماه از تاریخ معرفی توسط وزارت ارشاد
اسلامی خواهد بود .
ماده 16 :
صاحب امتیاز موظف است ظرف شش ماه پس از
صدور پروانه ، نشریه مربوطه را منتشر کند
و در غیر این صورت با یک بار اخطار کتبی و
دادن فرصت 15 روز دیگردر صورت عدم عذر
موجه اعتبار پروانه ازبین میرود ، عدم
انتشار منظم نشریه در یک سال نیز اگر بدون
عذر موجه ( به تشخیص هیئت نظارت ) باشد
موجب لغو پروانه خواهد بود .
تبصره : نشریه ای
که سالانه منتشر می شود ( سالنامه ) از
ماده فوق مستثنی بوده و در صورت عدم نشر
ظرف یکسال بدون عذر موجه ، پروانه صاحب
امتیاز لغو خواهد شد .
در راستای اجرای قانون مطبوعات و تحقق
مفاد آن قانون ، در جلسه مورخ 17/6/81
هیئت وزیران ، آیین نامه اجرایی قانون
مطبوعات به تصویب رسید . برخی از مواد
مربوط به مراحل ، شرایط و مدارک لازم جهت
اخذ امتیاز و انتشار نشریات عمومی و داخلی
، به منظور آگاهی بیشتر متقاضیان به شرح
ذیل اعلام می گردد .
ماده 1:
مطبوعات به لحاظ زمان انتشار منظم می
توانند با یکی از فواصل زمانی زیر منتشر
شوند :
روزی یکبار (روزنامه ) – هفته ای یکبار
(هفته نامه ) – دو هفته یکبار – ماهی
یکبار (ماه نامه ) – دو ماه یکبار – سه
ماه یکبار (فصلنامه ) – شش ماه یکبار –
سالی یکبار (سال نامه )
تبصره 1- نشریه الکترونیکی ، نشریه ای
است که در محیط دیجیتال با همان صورت ،
شرایط و ظواهر یک نشریه چاپی و طی فرآیند
فعالیت مرسوم روزنامه نگاری و تحریریه ای
تولید و به طور منظم و با نام ثابت و
تاریخ و شماره ردیف معینی در یک یا چند
زمینه سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی تولید و
منتشر می شود .
تبصره 2- نسخه
دیجیتال نشریات چاپی دارای مجوز نیاز به
اخذ مجوز جداگانه ندارد
ماده 2 : در
نامگذاری نشریه باید از کلماتی استفاده
شود که با نشریات موجود و یا با نشریاتی
که به طور موقت یا دائم تعطیل شده اند
اشتباه نشود و موجب تداعی نام آنها نباشد
.هچنین نام نشریه نباید از کلمات نا
مانوس باشد و یا ایجاد شبهه وابستگی به
سازمانهای دولتی بنماید .در صورت بروز هر
گونه اختلاف مرجع تشخیص وزارت فرهنگ و
ارشاد اسلامی خواهد بود .
ماده 3 :
انتخاب روشهایی غیر از موارد ذکر شده در
ماده 1 قانون مطبوعات باید متناسب با
رسالت مطبوعات باشد .
ماده 4 :
انتشار فوق العاده ، ویژه نامه و دیگر
ضمایم با همان نام نشریه و منطبق با سایر
مشخصات مندرج در پروانه انتشار با رعایت
سایر ضوابط قانون مطبوعات مجاز می باشد .
تبصره 1 : چاپ هر گونه آگهی نامه به شکل
نشریه توسط کانون های تبلیغاتی ممنوع است
.
تبصره 2: چاپ و انتشار ویژه نامه های محلی
توط روزنامه های راسری در صورتی مجازاست
که حجم آگهی های آن از %30 صفحات ویژه
نامه بیشتر نباشد .
ماده 5 :
ترجمه تمام یا قسمتی از مطالب مطبوعات
دارای پروانه انتشار و انتشار منظم آن به
طور جداگانه با رعایت سایر مشخصات مندرج
در پروانه انتشار از جانب صاحب نشریه
بلامانع می باشد .
ماده 6 :
تکثیر مطبوعات موجود به همان زبان و شکلی
که چاپ شده از طریق چاپ افست یا عکسبرداری
یا طرق مشابه بدون اجازه صاحب امتیاز
ممنوع می باشد .
ماده 10 :
تغییر نام ، روش و ترتیب انتشار نشریه
بدون اطلاع و تصویب هیئت نظارت بر مطبوعات
ممنوع می باشد ، تغییر در سایر موارد جز در
موارد مصرح در قانون و در مواردی که در
حوزه اختیارات و مسئولیتهای هیئت نظارت
باشد با تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
بلامانع است .
تبصره : هیئت نظارت بر مطبوعات حداکثر
ظرف سه ماه به تقاضای تغییر وضعیت رسیدگی
و اعلام نظر می کند .
ماده 12 :
متقاضیان پروانه انتشار نشریه می بایست
تقاضانامه خود را به همراه نمونه تکمیل
شده پرسش نامه ای که حاوی مشخصات فردی ،
سوابق اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و شغلی و
تعهدات قانونی باشد ، به انضمام مدارک به
شرح زیر در تهران به وزارت فرهنگ و ارشاد
اسلامی و در شهرستانها به اداره کل فرهنگ
و ارشاد اسلامی مربوط تحویل نمایند :
1: 4 قطعه عکس4*6
2: دو برگ فتوکپی شناسنامه از تمام صفحات
3: یک برگ گواهی عدم سابقه محکومیت کیفری
بر اساس موازین اسلامی که موجب سلب حقوق
اجتماعی باشد .
4: یک برگ فتوکپی آخرین مدرک تحصیلی که به
تایید مراکز ذی صلاح رسیده باشد
تبصره : تشخیص
صلاحیت متقاضیان بر عهده هیئت نظارت و
مطبوعات است .
ماده 13 :
چنانچه متقاضی پروانه انتشار نشریه شخص
حقوقی باشد ، تقاضای صدور پروانه همراه
با معرفی فرد واجد شرایط به عنوان مدیر
مسئول باید از سوی بالاترین مقام مسئول
باشد . در صورت موافقت ، پروانه انتشار به
نام مرکز درخواست کننده صادر خواهد شد .
ماده 14 :
احزاب ، سازمانها و جمعیت های سیاسی و
اقلیت های دینی ایرانی در صورتی می توانند
تقاضای صدور پروانه انتشار نشریه نمایند
که اجازه فعالیت قانونی را دارا باشند .
تبصره : منظور از گروههای غیر قانونی ،
گروههایی هستند که از طریق وزارت کشور
رسما" غیر قانونی اعلام شده باشند .
ماده 15 :
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جهت صدور مجوز
انتشار مطبوعات سازمانهای آزادیبخش اسلامی
کشورهای دیگر در چهار چوب مقررات مربوط به
خارجیان مقیم ایران با استعلام از مراکز
ذی ربط و اخذ مدارک لازم و نیز موافقت
وزارت امور خارجه بررسی لازم را به عمل
آورده و پساز موافقت راسا" اقدام می نماید
.
ماده 16 :
انتشار نشریه داخلی یک سازمان ، موسسه و
شرکت دولتی یا خصوصی منوط به کسب مجوز از
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با رعایت
ضوابط به شرح زیر می باشد :
|
1-
درخواست انتشار نشریه و معرفی
مدیر مسئول پیشنهادی از سوی
بالاترین مقام مسئول آن مرکز باشد
. |
|
2- مطالب
و اخبار عمدتا" در ارتباط با
اهداف و شرح وظایف مرکز درخواست
کننده و فقط برای استفاده کارکنان
باشد . |
|
3-
ازدرج هر گونه آگهی بازرگانی
پرهیز نمایند . |
|
4-
تعداد صفحات از 48 صفحه تجاوز
ننماید . |
|
5-
رایگان باشد . |
تبصره 1- به یک مرکز و واحدهای تابعه آن
فقط اجازه انتشار یک نشریه داخلی داده می
شود .
تبصره 2- صدور مجوز انتشار نشریات داخلی
سازمانهای دولتی با رعایت سایر قوانین
مربوطه خواهد بود .
ماده 17 :
عدم رعایت ضوابط مندرج در ماده 2 قانون
مطبوعات و این آیین نامه از سوی نشریات
داخلی یک سازمان ، موسسه و شرکت دولتی یا
خصوصی منجر به صدور تذکر کتبی در صورت
تکرار تخلف موجب ابطال مجوز خواهد شد.
ماده 18:
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای صاحب
امتیاز ، پروانه انتشار برای مدیر مسئول ،
کارت مدیر مسئولی صادر می نماید .
ماده 19 :
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می تواند جهت
اجرای ماده 11 قانون مطبوعات ، تحقیقات
لازم را به عمل آورده ودر اختیار هیئت
نظارت بر مطبوعات قرار دهد . وزارتخانه ها
و سازمانهای ذی ربط موظفند همکاری های
لازم را به عمل آورند
ماده 20:
متقاضیانی که صلاحیت انتشار نشریه توسط
آنان بر اساس بند 4 و یا تبصره 5 ماده 9
قانون مطبوعات مورد تایید هیئت نظارت بر
مطبوعات قرار نگرفته است ، نمی توانند
مجددا" تقاضای انتشار نشریه نمایند .
ماده 21 :
تاریخ رسمی ثبت تقاضای پروانه انتشار
نشریه زمانی است که کلیه مدارک مورد نیاز
، از سوی متقاضی ارایه شده باشد .
ماده 22 :
در صورت فوت صاحب امتیاز وارث قانونی واجد
شرایط وی در تقاضای صدور امتیاز نشریه
مورث خود حق تقدم دارد ، مگر اینکه فاقد
شرایط لازم باشد . چنانچه ورثه در مهلت
قانونی مذکور در ماده 16 قانون مطبوعات از
تقاضای انتقال امتیاز خودداری کنند و یا
پس از صدور امتیاز اقدام به انتشار نشریه
ننمایند پروانه انتشار لغو می گردد.
